Đáy thùng: phẳng, dốc, hay có khay rời

Đáy là phần ít được nghĩ tới nhất của cái thùng. Người đóng lo nắp, lo vách, lo cửa tổ — còn đáy thì cứ đóng một tấm ván vào là xong.

Nhưng đáy là nơi mọi thứ rơi xuống đọng lại, và là nơi ẩm tích lại nếu làm sai.

Dưới đáy có những gì

Trong một tổ đang sống, phần rơi xuống đáy gồm: mẩu sáp vụn khi đàn sửa tổ, xác ong già, mùn từ vách, và — nếu bọng mật vỡ — cả mật tràn.

Đàn tự dọn phần lớn những thứ đó, đẩy ra ngoài qua cửa tổ. Nhưng chúng dọn được hay không phụ thuộc đáy có chỗ cho thứ đó đi đâu không.

Đáy phẳng tuyệt đối thì vụn nằm rải khắp, và ở góc thì đàn khó với tới. Chỗ đó tích dần, gặp ẩm là thành nơi mốc.

Ba kiểu đáy

Đáy phẳng liền. Đơn giản nhất, kín nhất, và là kiểu phổ biến nhất. Ưu điểm lớn: không có khe cho kiến, và giữ ổn định nhiệt ẩm bên trong.

Nhược điểm: vụn đọng ở góc, và khi cần dọn thì phải mở nắp từ trên xuống — tức là động vào toàn bộ tổ.

Hợp với: phần lớn người nuôi, nhất là người mới. Đừng chê nó đơn giản.

Đáy hơi dốc về phía cửa. Một chút nghiêng để vụn và mật tràn tự chảy về phía cửa tổ, đàn đẩy ra dễ hơn.

Nhược điểm: khó đóng cho kín ở mối ghép, và nếu dốc nhiều quá thì cấu trúc tổ bên trong cũng bị lệch theo.

Đáy có khay rời rút ra được. Nghe hấp dẫn: rút khay ra dọn mà không phải mở nắp, không động tới tổ.

Nhưng đây là chỗ cần cẩn thận. Khay rời nghĩa là có khe quanh khay — và khe là đường cho kiến. Đàn sẽ trét keo bịt khe đó lại, và khi đã bịt rồi thì rút khay ra là xé toạc phần chúng vừa làm.

Nói cách khác: cái tiện lợi của khay rời thường bị chính đàn vô hiệu hoá.

Việc quan trọng hơn kiểu đáy

Dù chọn kiểu nào thì ba việc sau ảnh hưởng nhiều hơn:

Kê thùng cao khỏi mặt đất. Đây là việc số một. Đáy đặt sát đất thì hút ẩm từ nền lên quanh năm — đó là đường mục nhanh nhất, và cũng là đường kiến lên.

Kê lên chân hoặc giá, chừa khoảng thoáng bên dưới để không khí đi qua cả mặt dưới của đáy.

Mặt dưới của đáy cũng phải khô ráo được. Nhiều người quét sơn hay dầu lên mặt dưới nghĩ là bảo vệ, nhưng lớp đó ngăn gỗ thoát hơi và giữ ẩm bên trong tấm ván.

Đáy phải là phần dày dặn. Nó chịu toàn bộ trọng lượng của khối tổ, và khối đó nặng dần theo năm. Đáy mỏng thì võng, võng thì hở mối ghép.

Khi nào cần dọn đáy

Câu trả lời ngắn: ít hơn người ta tưởng.

Đàn khoẻ tự dọn được, và mở thùng ra dọn là làm gián đoạn cả dây chuyền bên trong — đàn phải trét lại và ổn định lại.

Ba trường hợp đáng làm: sau khi bọng mật vỡ lúc chở (nhưng để yên vài ngày cho đàn tự xử trước), khi có mùi chua bốc ra từ cửa tổ, và khi thấy mốc qua khe cửa.

Ngoài ba trường hợp đó thì nhìn thấy vài mẩu vụn trước cửa tổ là chuyện bình thường — đó đúng là dấu hiệu đàn đang dọn.