Cửa tổ quay về hướng nào thì hợp

Người mới hay hỏi: cửa tổ nên quay hướng đông hay hướng nam. Câu trả lời thật là hướng la bàn ít quan trọng hơn ba thứ nằm trước mặt cửa tổ.

Cái hướng la bàn thật sự quyết định

Chỉ một thứ: nắng chiều có chiếu thẳng vào mặt có cửa tổ không.

Mặt hướng tây hứng nắng chiều, và nắng chiều gay hơn nắng sáng nhiều. Mặt thùng nóng lên thì đàn phải bỏ sức điều tiết nhiệt thay vì đi kiếm ăn.

Nắng sáng thì ngược lại — nó ấm dần và giúp đàn ra làm sớm. Đó là lý do người ta hay khuyên hướng đông, và lời khuyên đó có cơ sở.

Nhưng nó chỉ là một yếu tố, và có che nắng thì nó gần như hết quan trọng. Một tấm che đặt cách nóc thùng một khoảng giải quyết được phần lớn vấn đề, bất kể cửa quay đâu.

Ba thứ trước mặt cửa tổ

1. Có lối đi của người không. Đây là thứ quan trọng nhất trong thực tế.

Ong ra vào theo một dòng khá cố định trước cửa tổ. Đặt cắt ngang lối đi nghĩa là ngày nào cũng có người đi xuyên qua dòng bay đó — phiền cho người và làm đàn luôn bị động.

Nên nhìn xem người trong nhà đi qua đâu hằng ngày, rồi quay cửa ra chỗ không ai qua lại.

2. Có vật chắn cách vài bước không. Đây là mẹo đơn giản mà hiệu quả: một hàng rào, một bụi cây, một tấm phên đặt cách cửa tổ vài bước.

Nó buộc đàn bay vọt lên cao ngay khi ra khỏi tổ, nên chúng vượt qua đầu người thay vì bay ngang tầm mắt. Rất có ích khi vườn chật hoặc nhà sát nhau.

3. Có hướng vào đất nhà mình không. Cửa tổ nên quay vào phía đất của mình, không quay sang nhà hàng xóm hay ra lối đi chung. Việc này không ảnh hưởng tới đàn nhưng ảnh hưởng tới chuyện sống với hàng xóm — và chuyện đó thì ảnh hưởng ngược lại tới đàn.

Gió và mưa tạt

Tránh quay cửa về hướng gió mạnh thường thổi tới ở vùng mình. Gió lùa thẳng vào cửa làm đàn khó giữ nhiệt bên trong, và những con đang bay về hay bị thổi lệch.

Hướng gió thì mỗi vùng mỗi khác và đổi theo mùa — nên đây là thứ phải hỏi người ở tại chỗ hoặc tự quan sát, không suy từ bài đọc được.

Mưa tạt cũng vậy. Mưa rơi thẳng ít hại bằng mưa tạt ngang liên tục vào mặt có cửa tổ — nước vào tới cửa thì đàn phải dồn sức xử lý.

Hai tổ trở lên

Đây là lúc hướng cửa thành chuyện bắt buộc phải tính.

Đừng quay cùng hướng và xếp thành hàng đều nhau. Ong về nhầm tổ, và nhầm thì bị đàn kia đuổi. Với đàn yếu thì bị quấy liên tục là gánh nặng thật.

Quay khác hướng nhau và đặt cách nhau. Nếu vườn chật không quay khác được thì ít nhất cho mỗi thùng một dấu hiệu nhận biết khác nhau ở gần cửa — một vệt màu, một độ cao khác, một vật đứng cạnh.

Ong định vị bằng vị trí và bằng những mốc xung quanh, nên khác biệt nhìn thấy được ở gần cửa tổ có ích hơn người ta tưởng.

Đã đặt rồi mới thấy hướng chưa ổn

Đừng xoay thùng. Xoay cửa tổ cũng làm đàn mất phương hướng như dời chỗ — những con đang ở ngoài bay về theo trí nhớ cũ.

Sửa bằng cách khác:

Nắng chiều: dựng tấm che phía tây, hoặc che trên nóc.

Gió lùa: dựng một tấm chắn cách cửa vài bước — vừa chắn gió vừa buộc đàn bay cao lên.

Cắt ngang lối đi: dời lối đi của người, hoặc dựng vật chắn để dòng bay lên cao qua đầu.

Gần như mọi vấn đề về hướng đều sửa được mà không cần động tới thùng — và đó luôn là cách nên chọn trước.