Đóng cái thùng đầu tiên: trình tự và chỗ hay hỏng

Đóng một cái thùng nuôi ong dú không khó — nó là một cái hộp gỗ. Nhưng làm sai thứ tự thì tới cuối mới phát hiện và phải tháo ra.

Bốn bước, và ba chỗ người mới hay vấp.

Bước 0: chuẩn bị gỗ, làm trước cả tháng

Không phải bước đóng, nhưng là bước quyết định nhất — và là bước duy nhất không rút ngắn được.

Gỗ phải khô. Đóng bằng gỗ còn tươi thì vài tháng sau nứt toác, hở khe, nắp cong.

Xếp ván có kê thanh ngang giữa các lớp, để chỗ râm thoáng gió, che mưa, kê cao khỏi mặt đất. Bao lâu thì tuỳ loại gỗ và thời tiết — cứ cầm lên so cân nặng theo thời gian, khi nó không nhẹ đi nữa là được.

Và đừng dùng gỗ không rõ nguồn gốc — pa-lết, thùng hàng cũ thường đã qua xử lý hoá chất.

Bốn bước đóng

1. Cắt đủ mọi tấm rồi mới ghép. Cắt tới đâu ghép tới đó thì sai số dồn lại, và tấm cuối không vừa.

Bày hết ra sàn, ướm thử cho khớp, rồi mới bắt vít tấm đầu tiên.

2. Ghép bốn vách trước, đáy sau, nắp cuối. Thứ tự này cho phép sửa được nếu khung hơi lệch.

Làm ngược — bắt đáy trước rồi dựng vách lên — thì khung lệch một chút là không sửa được nữa.

3. Khoan mồi trước mỗi lần bắt vít. Nhỏ hơn phần ren một chút. Không khoan mồi thì vít đóng vai trò cái nêm và ván nứt dọc theo hàng vít — nhất là gần mép.

Thử trên một mẩu gỗ thừa cùng loại trước khi làm vào ván thật.

4. Khoét cửa tổ sau cùng, khi thùng đã thành hình. Lúc đó mới ướm được đúng chiều cao so với đáy và so với chỗ mình định đặt.

Ba chỗ người mới hay vấp

Nắp làm liền một tấm, không có gờ. Nắp phẳng đặt lên miệng thùng thì gió thổi lệch, mưa chảy vào khe, và đàn phải trét keo bịt viền.

Làm nắp có gờ chụp xuống ngoài miệng thùng — như cái nắp hộp — thì nước chảy ra ngoài và nắp không xê dịch. Đây là chi tiết đơn giản mà khác biệt lớn.

Quên chân hoặc làm chân liền vào thùng. Chân liền thì khi mục phải thay cả thùng, mà chân bao giờ cũng mục trước vì nó tiếp đất.

Làm giá kê riêng, tách rời khỏi thùng. Vừa thay được, vừa kê được chân giá vào bát nước chống kiến.

Bào nhẵn bóng mặt trong. Nhẵn thì tốt, nhưng bóng quá thì ong khó bám khi di chuyển bên trong. Để mặt hơi ráp một chút.

Đóng xong chưa phải xong

Để ngoài trời có che mưa, kê cao, một thời gian. Hai việc xảy ra trong quãng đó: mùi gỗ tươi và mùi keo bay hết, và thùng co ngót xong phần lớn.

Nứt lúc thùng còn trống thì trám lại được. Nứt khi đã có đàn thì phiền hơn nhiều.

Kiểm mùi bằng mũi, đừng đếm ngày. Ghé mũi vào lòng thùng — còn ngửi thấy gì thì chưa dùng được. Đàn vào thùng còn nặng mùi thì dễ bỏ đi, và đó là lỗi hay gặp của người vừa đóng xong đã muốn dùng luôn.

Đánh số lên nắp ngay. Trước khi nó lẫn với những cái sau. Mọi ghi chép về đàn sau này đều dựa vào số đó.

Cái đáng làm ngay từ cái đầu tiên

Đặt sẵn một thanh hoặc khay thu keo rời bên trong. Nó không làm hỏng chức năng nào, và về sau muốn thu keo thì đã có sẵn — thay vì phải cạo vách, mà cạo vách thì hại đàn và cho keo lẫn nhiều mùn gỗ.

Chi phí gần như bằng không nếu làm ngay lúc đóng. Thêm vào sau thì phải mở thùng có đàn ở trong.