Thùng cho người nuôi để lấy keo, không lấy mật

Mục đích khác thì thùng nên khác. Người nhắm vào keo ong cần hai thứ mà người lấy mật không mấy quan tâm: chỗ để đàn trét keo, và cách lấy keo ra mà không phải phá tổ.

Vì sao ong dú cho keo nhiều

Ong dú không xây tổ bằng sáp thuần như ong mật. Chúng dùng một hỗn hợp sáp trộn với nhựa cây để dựng gần như toàn bộ cấu trúc tổ — vách ngăn, bọng chứa, và cái ống ở cửa tổ.

Nên với chúng, việc gom nhựa cây không phải việc phụ mà là việc chính hằng ngày. Đó là lý do một đàn ong dú cho lượng keo đáng kể so với kích thước của nó, trong khi cùng thời gian thì mật thu được rất ít.

Và đàn nào cũng làm việc đó — kể cả khi người nuôi chỉ nhắm vào mật. Khác biệt nằm ở chỗ keo đó nằm ở đâu và có lấy ra được sạch không.

Bản năng trét kín mọi khe hở

Đàn trét keo vào mọi chỗ hở mà chúng thấy là điểm yếu: khe nối ván, mép nắp, chỗ gỗ nứt, quanh cửa tổ.

Với người lấy mật thì đó là phiền toái — nắp bị dán chặt, mở ra là phải cạy.

Với người lấy keo thì đó chính là thứ mình muốn. Và cái mẹo nằm ở chỗ: tạo sẵn những khe hở để đàn trét vào, ở nơi mình lấy ra được — thay vì để chúng trét lung tung vào chỗ khó gỡ.

Ba điểm khác của một cái thùng nhắm vào keo

Có bộ phận rời chuyên để thu keo. Một thanh gỗ mỏng, một tấm lưới, hay một khung nhỏ đặt ở nơi đàn hay trét — lấy ra được nguyên khối mà không động tới tổ bên dưới.

Đây là khác biệt lớn nhất. Không có nó thì mỗi lần thu keo là một lần cạy vào cấu trúc tổ, và cạy nhiều thì đàn suy.

Mặt trong phẳng và nhẵn ở chỗ không muốn có keo. Gỗ bào nhẵn thì đàn ít trét hơn; gỗ thô ráp nhiều khe thì chúng trét khắp nơi. Nghe ngược đời nhưng hợp lý: mình muốn keo tập trung ở chỗ lấy được, không phải rải đều khắp thùng.

Nắp mở được mà không phải cạy mạnh. Mép nắp là nơi bị dán chặt nhất. Làm mép nắp gọn, khít vừa phải, và đặt bộ phận thu keo ngay gần đó — đàn sẽ ưu tiên trét vào cái dễ hơn.

Chỗ dễ sai nhất: gỗ và thứ quét lên

Đây là điểm mà người nhắm vào keo phải cẩn thận hơn hẳn người nhắm vào mật.

Keo ong là thứ bám dính và hút mùi. Nó nằm áp vào mặt gỗ suốt nhiều tháng. Nên nếu thùng được quét sơn, quét dầu chống mối, hay đóng bằng gỗ đã tẩm hoá chất thì keo lấy ra từ đó không dùng được — ít nhất là không dùng cho người.

Nguyên tắc gọn: gỗ mộc, không quét gì lên mặt trong, không dùng gỗ đã tẩm. Mặt ngoài muốn bảo vệ thì quét, nhưng để khô hoàn toàn trước khi dùng.

Và cái thứ hai: đừng dùng thùng cũ không rõ nguồn gốc. Thùng gỗ tận dụng từ pa-lết hàng hay thùng đựng hoá chất trông thì chắc chắn, nhưng gỗ đó thường đã qua xử lý.

Thực tế thì hiếm ai chỉ lấy keo

Phần lớn người nuôi lấy cả hai — mật một hai lần trong năm, keo gom dần theo các lần kiểm tra thùng.

Nên cái thùng hợp lý nhất cho đa số không phải thùng chuyên keo, mà là thùng thường có thêm một bộ phận thu keo rời. Nó không làm hỏng chức năng nào và thêm được một nguồn.

Điều cần nhớ khi thu: mỗi lần mở thùng là một lần đàn phải trét lại, và việc đó tốn sức của chúng. Thu keo dày quá thì đàn dồn sức vào việc vá thùng thay vì nuôi lứa — cuối cùng mất cả hai.