
Người mới thường mua đúng số thùng bằng số tổ: hai tổ thì hai thùng. Hợp lý, và tiết kiệm.
Nhưng rồi tới lúc đàn đủ mạnh để tách thì không có chỗ chứa — mà cơ hội đó không chờ mình. Đóng thùng mới mất thời gian, và thùng vừa đóng xong còn nặng mùi gỗ tươi, chưa dùng được ngay.
Đàn đủ mạnh để tách. Đây là lúc quan trọng nhất. Tách đúng thời điểm thì cả đàn mẹ lẫn đàn con đều lên; bỏ lỡ thì phải chờ tới lượt sau, có khi cả năm.
Thùng đang dùng hỏng bất ngờ. Mối vào, nứt toác sau một mùa nắng, hoặc mưa làm mục chân. Lúc đó cần chỗ chuyển ngay chứ không kịp đóng mới.
Có người cho hoặc nhượng lại một tổ. Chuyện này xảy ra nhiều hơn người ta tưởng — hàng xóm phá cây có tổ, hoặc người quen bỏ nuôi. Không có thùng sẵn là mất cơ hội.
Đây mới là lý do thật, và nó là lý do kỹ thuật chứ không phải chuyện tiện lợi.
Thùng mới đóng xong không dùng được ngay. Nó cần để ngoài trời một thời gian cho hai việc: bay hết mùi gỗ tươi và mùi thứ đã quét lên, và co ngót xong phần lớn trước khi có đàn bên trong.
Đàn vào thùng còn nặng mùi thì dễ bỏ đi — và đó là lỗi hay gặp của người vừa đóng xong đã muốn dùng luôn.
Nên một cái thùng để không trong góc vườn không phải là tiền chết. Nó đang làm đúng việc của nó: chờ hết mùi và chờ ổn định, để lúc cần là dùng được ngay.
Không có con số chuẩn, nhưng có một cách nghĩ:
Nuôi hai tổ thì có thêm một thùng trống. Đủ để đón một lần tách hoặc một sự cố.
Nuôi nhiều hơn thì giữ tỷ lệ tương tự — luôn có vài thùng rỗng đã hết mùi nằm chờ.
Và có một cách rẻ hơn mua: đóng dần. Mỗi khi rảnh thì đóng thêm một cái, để đó cho nó bay mùi. Sau một năm thì tự nhiên có sẵn mấy cái mà không phải bỏ ra một khoản lớn cùng lúc.
| Tình huống | Có thùng sẵn | Không có |
|---|---|---|
| Đàn đủ mạnh để tách | Tách được ngay | Lỡ lượt, chờ mùa sau |
| Thùng đang dùng hỏng | Chuyển ngay | Vá tạm, đàn chịu thiệt |
| Ai đó nhượng lại tổ | Nhận được | Từ chối |
| Chi phí | Rải đều, đóng dần | Dồn một lúc khi gấp |
| Thùng lúc cần | Đã hết mùi, dùng được | Mới đóng, còn mùi gỗ |
Để đúng cách thì nó sẵn sàng; để sai thì lúc cần lại không dùng được.
Để ngoài trời có che mưa, thoáng gió. Không cất trong nhà kho kín — mùi không bay đi đâu được và còn dễ ẩm mốc.
Kê cao khỏi mặt đất. Cùng lý do như thùng đang dùng: hơi ẩm từ nền làm mục chân.
Đừng chồng sát nhau. Chồng lên thì mặt tiếp xúc không thoáng, và đó là chỗ mối thích.
Xem lại mỗi mùa. Thùng để không vẫn mục, vẫn bị mối. Một vòng nhìn quanh, ấn thử vài chỗ — nếu thùng dự phòng đã hỏng mà mình không biết thì nó không còn là dự phòng nữa.
Đừng mua sẵn thùng chỉ vì thấy rẻ. Thùng để lâu quá vài năm cũng xuống cấp, và tiền bỏ ra sớm quá thì thành lãng phí thật.
Đừng dùng thùng dự phòng làm chỗ chứa đồ. Nghe vô hại nhưng nó là cách nhanh nhất để thùng nhiễm mùi — chứa phân bón, chứa chai lọ, chứa đồ nghề đều để lại mùi mà mình không còn ngửi ra nữa.
Đừng quét sơn dầu lên rồi cất luôn. Nếu định quét gì thì quét sớm, để nó bay mùi trong suốt thời gian chờ — chứ không phải quét lúc sắp dùng.
Tuỳ loại gỗ và thứ đã quét lên. Cách kiểm chắc nhất không phải đếm ngày mà là ghé mũi vào lòng thùng — còn ngửi thấy gì thì chưa được.
Rất hợp, vì nó đã hết mùi và đã ổn định hẳn về co ngót. Chỉ cần kiểm gỗ có mục không và có mùn gỗ mịn dưới đáy không — mối mọt thì đừng lấy dù cho không.
Nên, vì như vậy nắp và các bộ phận thay lẫn nhau được. Đây là lợi ích nhỏ mà thấy rõ khi cần sửa gấp.
Đàn mới tách còn ít quân nên thùng quá rộng thì chúng khó giữ nhiệt và khó bảo vệ. Nhiều người nuôi dùng thùng nhỏ hơn cho đàn mới tách rồi chuyển sau — nhưng chuyển là việc động vào tổ, nên cân nhắc trước khi chọn cách đó.
Vẫn nên có ít nhất một, vì hai lý do còn lại không phụ thuộc ý định của mình: thùng đang dùng có thể hỏng bất ngờ, và đàn có thể tự muốn chia.
Cùng một kiểu thùng đặt ở hai vùng khí hậu cho hai kết quả khác hẳn. Biết vùng mình chịu áp lực gì thì chọn đúng ngay từ đầu.
Ảnh chụp thùng ong cho biết hình dáng, màu gỗ và phần trang trí. Ba thứ quyết định chất lượng thì không tấm ảnh nào cho biết — và đó cũng là ba chỗ ng
Đây là chỗ nhiều người làm ngược vì nghĩ cho rộng để đàn có chỗ lớn. Đàn non trong thùng rộng thì dồn hết sức vào việc bít khoảng trống thay vì lớn lê
Thứ quyết định thùng tốt hay không nằm ở ba chỗ người mua gần như không bao giờ kiểm, và không chỗ nào trong ba chỗ đó nhìn thấy được từ mặt trước.
Tất cả về cái thùng nuôi ong dú — kích thước, loại gỗ, cách tự đóng, chỗ đặt, cách sửa khi hỏng và mua ở đâu cho đáng tiền.